Internationaal Shantyfestival Workum

Op Zaterdag 15 oktober vond wederom de jaarlijkse wedstrijd klompkesilen plaats. Na inschrijving in de Vermaning, de doopgezinde kerk te Workum, gingen alle klompkesilers met hun scheepjes en begeleiders in optocht naar de Dolte tussen de beide bruggen om daar de wedstrijd te gaan varen. Natuurlijk werd deze kleine optocht voorafgegaan door onze vaste troubadours Nanne en Ankie zodat, onder een stralende zon, deze korte afstand door een vrolijk en musicerend gezelschap werd afgelegd. Bij de inschrijving was al gebleken dat er maar weinig “vracht”, in de vorm van een eigen gemaakt lied, al dan niet op een zelf gecomponeerde melodie, aan werd geleverd. Zo langzamerhand lijkt het er op dat in Workum dat idee, om een lied als vracht mee te geven aan de klomp, en daarmee kans te maken op de “over all prijs”, wat naar de achtergrond is verdwenen. Dit tot spijt van de organisatoren van Liereliet, de organisatie die dit jaarlijkse evenement toch elk jaar weer in haar programma opneemt, en die ook voor een stel heel speciale prijzen zorg draagt. Zo is er voor het snelste schip dat de mooiste vracht aanbrengt elk jaar de “loden kiel”. Een schitterende boezeroen van wol (zgn. loden stof) die op een later tijdstip in het jaar in het Fries Scheepvaart Museum wordt uitgereikt aan de winnaar van het mooiste lied en de snelste vaartijd.

Maar dat er belangstelling onder de jeugd hun ouders, en vaak ook grootouders, voor het klomkesilen bestaat moge wel blijken uit de deelname die ook dit jaar weer heel goed te noemen was. Bij de inschrijving kwamen er zich een 27-tal wedstrijdzeilers aanmelden. Later volgde daar op de wal langs de Dolte nog een liefhebber bij, maar daarover direct meer.

Na het beluisteren van het weerbericht en na ter plekke de omstandigheden in ogenschouw te hebben genomen, besloot de wedstrijdleiding om vanaf de Zuidwal van de Dolte te starten en de klompjes allen één oversteek te laten maken. Dit om reden van het gebrek aan wind, en de daardoor lange benodigde tijd om de oversteek af te leggen. De wind stond bovendien dwars op de Dolte zodat er een voor-de-windse start nodig was. Hoewel niet iedereen dat meteen begreep, en gewoontegetrouw het scheepje meteen weer werd omgedraaid nadat het aan de overkant was gekomen, ging dat goed, na het nogmaals omroepen van de procedure en de daaraan ten grondslag liggende reden.

De wind, of liever het gebrek daaraan, zorgde er ook voor dat de scheepjes maar moeilijk van de wal weg wilden gaan om aan hun tocht naar de overkant te willen beginnen. En hoewel dat fenomeen niet nieuw is, was het dit jaar, door de begroeiing en bebouwing aan die kant van de Dolte wel heel erg. En als er dan al een zuchtje wind opgevangen werd stuurde die het scheepje veelal de verkeerde kant op. Om maar eens Klaas Jansma aan te halen: “It wie een púre geloksilery, wert sels betûfte skippers harren net yn it striden fine koene”. Maar spannend dat het was

!!! Op een vaak onverwacht moment maakten sommige schepen zich dan toch los van de windstilte en gingen ze dankzij een gunstig vlaagje, nou ja zuchtje wind, op weg naar de andere kant, om vervolgens daar vlak voor de wal weer om te keren, een stukje richting sluis te varen en dan weer op de andere verkeerde wal aan te koersen. Kortom het leek op een zeilwedstrijd van schippers die allemaal te diep in het glaasje hadden gekeken, of die absoluut niet in de gaten hadden dat er een leuke prijs viel te verdienen. Dat lag niet aan de schippers op de wal, maar aan het eigenzinnige karakter van hun scheepjes. Bovendien was er de nodige hinder van andere watersporters die net op dat moment natuurlijk van de Dolte als doorvaartroute door Workum gebruik maakten.

De scheepjes lijken elk jaar wel mooier en beter uitgerust te worden. Dit jaar was er bijvoorbeeld een mini klomp bij, maar ook een catamaran, gemaakt van een stel kinderklompjes. Dit schip is de avond voor de wedstrijd nog gebouwd door een Engelsman die te gast was in onze stad en die hoorde van het evenement. Hij raakte enthousiast en bouwde meteen geheel naar eigen ontwerp een schip met twee drijvers. Toen hij bij de Dolte aankwam bij aanvang van de wedstrijd zag hij dat het allemaal kinderen waren die meededen en vroeg hij beleefd aan de

wedstrijdleider of het wellicht ongepast was als hij zijn scheepje ook mee liet varen. Natuurlijk niet was het antwoord, want de 28e moet ook een kans krijgen en hoe meer zielen, hoe meer spektakel. En zo ging dit scheepje in de tweede ronde van start, maar kieperde gelijk om na het start-toetersignaal om vervolgens op de kop langzaam maar zeker af te drijven richting Beginebrêge. Maar onze gast genoot, vond het allemaal geweldig en was blij dat hij mee had mogen doen. Hij keek met des te meer bewondering naar de bouwsels van de jeugd, waaronder die van de “kleine kapiteins” die wel rechtop bleven varen en die warempel, althans sommigen, ook nog de overkant haalden.

Maar voor de prijsuitreiking gedaan kon worden ging iedereen eerst weer onder muzikale begeleiding terug naar “De Vermaning”. Daar zorgden Nanne en Ankie voor een gezellige sfeer door met de aanwezigen hun liedjes te zingen en de prijsuitreiking op een leuke manier te verzorgen. En er waren natuurlijk onze twee Vlaamse gasten, met Herman Dewit, die een ontzettend spannend verhaal vertelde over zijn geboortegrond, met draken en draakjes, en met een kunstenaar die uiteindelijk de fluit heeft gemaakt die Herman nu bij zich had. En ook zijn vrouw Rosita liet zich gelden door een schitterende kleppersonate ten beste te geven. Kortom het was voor alle aanwezigen, maar zeker voor de jeugd een fantastische middag die ze niet snel zullen vergeten. De prijs voor de beste 'vracht' ging naar Per en Sem Rienks voor hun prachtige lied-tekst 'Zeil door' op de wijze van 'De uil zat in de olmen'. Omdat het klomp-scheepje van Per en zijn maat Sem 2e was geworden in de zeilwedstrijd, eindigden zij in de over-all klassering bovenaan en werd Per Rienks de trotse winnaar van de 'Loden Kiel 2011'. Deze prijs zal hem op zondagmiddag 5 februari 2012 uitgereikt worden tijdens een speciaal feestelijk programma in het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek. En dan was er nog een publieksprijs voor het, naar de smaak van het publiek, mooiste klompzeilscheepje. Deze prijs werd gewonnen door: Inge Demmer.

Al met al was het klompkesilen 2011 een hele leuke happening die we graag volgende jaren herhaald zien worden. Met dank aan Klaas Folkerts van de LCD TV’s die zo vriendelijk was om op het laatste moment nog zijn megafoon ter beschikking te stellen, en natuurlijk aan alle vrijwilligers die ons bij dit evenement hielpen.
Peter Tolsma

Het winnende lied is van Per Rienks op de melodie van "De uil zat in de Olmen"

Mijn klomp zeilt door de Dolte
Met stevig westen wind
Hij snijdt zich door de golven
Als een prachtig windekind

Refr: Zeil door, zeil door, zeil door en door en door. (2x)

Aan de overkant gekomen
Staat daar de schippersmaat
Hij zal de klomp zo draaien
Zodat hij weer terug gaat

Refr: Zeil door, zeil door, zeil door en door en door. (2x)

De laatste spannende meters
In de strijd om de Loden Kiel
De strijd die is gestreden
Met heel hun hart en ziel

Refr: Zeil door, zeil door, zeil door en door en door. (2x)

Prijsuitreiking Om de loden Kiel 2010
Hij heeft er eventjes op moeten wachten, maar op zondag 13 februari - om 14.30 uur - krijgt klompschipper Mervin Blom (8 jaar) de Loden Kiel 2010 overhandigd.
Tijdens een feestelijke middag in de Vermaning aan het Noard in Workum wordt nog eens terug gekeken en nagenoten van de wedstrijd klompke silen in de herfstvakantie van 2010. Deze zeilwedstrijd is onderdeel van het herfstvakantie-spektakel in Workum, met Strontrace, Beurtveer, Visserijdagen en Liereliet.
Nanne en Ankie zingen samen met Mervin(rechts) en Ingmar de 2 liedjes De traditionele vrachtklomp-zeilwedstrijd heet niet voor niks "Om de Loden Kiel": de winnaar van het algemeen klassement (beste tijd, mooiste lied) krijgt een echte loden kiel aangemeten. Net zo'n kiel als echte schippers hebben. Mervin is de afgelopen maanden twee keer opgemeten -schippers van 8 groeien nogal hard- en zondag is het dan zover: tijdens een gezellige middag mag hij de kiel aantrekken, samen met zijn maat Gerard.
Het wordt een ontmoeting van kampioenen die middag, want Age Veldboom, winnaar van de Strontrace in 2010, komt een mooi verhaal vertellen. Daar is hij heel goed in. Verder zullen Nanne en Ankie en hun Ketelbinkenploeg "Maatje Groot" aanwezig zijn voor de gezellige muzikale omlijsting.
De toegang is gratis en iedereen is welkom!

zondag 13 februari 14.30 uur
in de Vermaning, Noard 102 te Workum

Samen met het liedje van Ingmar Visser behaalde het lied van Mervin de meeste punten. Beide liedjes waren geschreven op de melodie van Berend Botje.

Schipper Mervin gaat uit varen
met zijn klompje in de Dolte
De boot is blauw
Het zeil is wit
Oh, wat heeft die boot veel pit

Schipper Mervin heeft gevaren
Met zijn klompje in de wind
De boot ging snel
Het zeil stond bol
O, wat hadden ze veel lol

Schipper Mervin blijft nu varen
Met zijn klompje in de sloot
De boot blijft blauw
Het zeil blijft wit
Want, zo heeft die klomp veel pit.

Ook het liedje van Ingmar is op de melodie van Berend Botje

De kleine kapiteintjes gingen uit varen
Ze waren echt niet te evenaren
Vanuit "de Hoop", en de wind in de rug
Nooit meer kwamen de klompjes terug
een, twee, drie, vier, vijf, zes, acht
Ze voeren daar de ganse nacht
Vanuit Workum, naar Warmond
Met een lading vol met stront

Om de Loden Kiel 2010

Op zaterdag 23 oktober 2010, zal in het kader van "Liereliet Workum", voor de 5e keer een wedstrijd worden gehouden voor 'Vracht-Zeilklompen, met als inzet de felbegeerde trofee 'De loden Kiel 2010'.

Klompschip-schippers, meisjes en jongens van alle leeftijden en pluimage, zowel ervaren gerenomeerde rotten als nieuwelingen, worden uitgenodigd mee te doen aan dit nautische evenement.
De wedstrijd, onder toezicht van zowel een nautische als een artistieke jury, zal gaan om: de snelst varende klomp, maar ook om de beste vracht. Daarnaast zal er een combinatie-klassement zijn. De winnende bemanning van dit combinatie-klassement krijgt 'De loden Kiel 2010'. En dan is er nog de publieksprijs voor de mooiste, de gekste, de origineelste zeilklomp. Hoe dat in zijn werk gaat, zal duidelijk gemaakt worden op de dag zelf.

Hoe verloopt de zeilwedstrijd?
Iedere 'Vracht'-Zeilklomp heeft een twee-koppige bemanning. De bemanningsleden staan aan weerskanten van het water waar gevaren wordt. Het ene bemanningslid zet het zeil en het roer naar eigen goeddunken in positie en laat het schip naar de over varen. Daar worden zeilen en roer door het andere bemanningslid in positie gezet voor de terugvaart. Dit alles vindt plaats in competitie met anderen. De snelsten gaan telkens door naar de volgende ronde. De wedstrijd wordt uiteindelijk gewonnen door het snelste klompschip in de finale.

Wat is de vracht?
De vracht moet bestaan uit een nieuw geschreven liedtekst, die moet gaan over water, schepen, varen, vissen of andere waterwezens. De tekst mag gemaakt zijn op een nieuwe melodie maar ook op die van een bekend zeemanslied zoals bijv.: De Dronken Zeeman (Drunken Sailor), Kap'ren Varen, Garrenkwak, West Zuid West of een andere.
De winnende bemanning zal door artistieke jury worden gekozen.

Hoe komen deelnemers aan een Zeilklomp?
Er bestaan al geweldig veel klompschepen. Nieuwe deelnemers, die er nog niet één hebben, kunnen denken aan een bouwpakket van klompenmaker Eelke Scherjon uit Noardburgum.
Voor informatie over hoe zo'n pakket te bestellen: stuur een mail naar info@seburch.nl

'Bij 't hijsen van 't Zeil zingen wij ons Lied...'
Een concert in De Doopsgezinde Kerk te Workum, met 'Liedjes van Water, Schepen en Varen' door en voor jonge dekzwabbers, piraten, 'Meisjes Loos', koksmaatjes, verstekelingen en klompschip-schippers m.m.v. Bob Zentz & Jeanne McDougall uit Amerika en Nanne & Ankie en de ketelbinkenploeg 'Maatje Groot'.
Aanvang: rond 14.30 uur ( in ider geval 30 minuten na afloop van de zeilwedstrijd om 'De Loden Kiel 2010').

Meedoen aan het concert-programma?
Het is mogelijk voor de deelnemers aan de 'Vracht'-Zeilklompen - wedstrijd of andere jonge zangers en zangeressen om alleen, als duo of trio of in een groter groep mee te doen aan het programma.
Het repertoire dat gezongen gaat worden moet bestaan uit liedjes met een maritiem thema. Wie mee wil doen moet zich van te voren aanmelden bij de organisnatie. Dan wordt bekeken hoeveel ruimte er nog is in het programma. Ook zullen tijdens dit concert de winnaars van de 'Vracht'-Zeilklompen-wedstrijd om 'De loden Kiel 2010' bekend worden gemaakt en gehuldigd.

Voor meer informatie over plaats, tijden, deelname, inschrijving, vracht en de prijzen, zie: het reglement van de 'Vracht'-Zeilklompen-wedstrijd 'Om de loden Kiel 2010'

Opgave Klompzeilwedstrijd
Je kunt je opgeven vanaf 12.00 uur bij de Doopsgezinde kerk op het Noard in Workum. De wedstrijd begint om 13.00 uur. De wedstrijd, onder toezicht van een jury, zal gaan om:
* de snelst varende klomp,
* de beste vracht.
* een combinatie van beide.
Afhankelijk van de wind zal dit in de Dolte achter de kerk zijn.
Na de wedstrijd gaan we in optocht achter de muziek aan terug naar de Doopsgezinde Kerk. Hier zal een maritiem concert voor en door kinderen worden gegeven met tevens de prijsuitreiking.
Meedoen is gratis en ook het concert is gratis. Neem dus familie, buren en kennissen gerust mee.
Meedoen is gratis Hoe het allemaal precies moet, staat in het reglement

De eerste 'Om de Loden Kiel' klompzeilwedstrijd

Tijdens het Shantyfestival van 2006 is er voor het eerst een kleine Strontrace voor kinderen. De zeilwedstrijd om 'De Loden Kiel' wordt gehouden met vrachtbootjes gemaakt van klompen; klompschepen genaamd. Op deze pagina staat informatie over klompschepen en over deze wedstrijd 'Om de Loden Kiel 2008'. De regatta werd op zaterdagmiddag 18 oktober om 13.00 uur gehouden. In 2008 is er voor de derde keer een klompzeilwedstrijd. Het wedstrijdregelement staat ook op deze pagina.

Klompschepen
Klompen zijn houten schoenen uit vervlogen jaren en, samen met tulpen en molens, clichésymbool van Nederland. De klompen zijn inmiddels bijna uit het straatbeeld verdwenen. In de tijd van Ot en Sien droeg iedereen klompen; ook de kinderen. Op school stonden de klompjes in een keurige rij onder de kapstokken.

Wanneer ze bijna versleten waren, brak er altijd eentje het eerst; de ander bleef over. Soms was dit de rechterklomp, soms de linker. Van deze overgebleven klomp maakten de kinderen vaak een bootje. Het fabriceren van een klompscheepje, met zeilen, een roer en een kiel, was een populair tijdverdrijf. Op de sloten werden zeilwedstrijden gehouden die niet onderdoen voor het Skutsjesîlen of de Strontrace.

De grote frustratie van klompschippers is dat de linkerklomp altijd naar rechts zeilt en de rechterklomp altijd naar links. De schrijver H.J.A. Hofland probeerde dit op te lossen door een motorklomp met propellers uit te vinden. Reid, vader van de bruine vloot en de Strontrace, pakte het probleem bij de wortel aan. Hij maakte gewoon een klomp die niet rechts, niet links, maar recht door zee voer. Klompenmaker Eelke Scherjon uit Noardburgum vond dat zo'n goed idee, dat hij nu bouwpakketten met een recht-door-zee-klomp voor nieuwbakken klompschippers verkoopt. Voor 27,50 euro is zo'n bouwpakket te bestellen via telefoonnummer 0511-464679 of via email scherjons-klompen@wxs.nl.

Verder is er de website klompzeilen.nl met meer informatie over bouwen en zeilen.

Om 'De Loden Kiel'
Om 'De Loden Kiel' is een regatta voor zeilende klompschepen op het water van De Diepe Dolte, achter de Doopsgezinde Kerk. Deze zeilwedstrijd is voor vrachtklompschepen met als inzet de 'Loden Kiel'-trofee. Een loden kiel is zowel een middenzwaard van lood onder een schip, als een kledingstuk van 'loden'; een soort stof dat vaak door zeelui gedragen wordt. Er wordt gevaren met vracht. Net zoals de skutsjes en tjalken van de Strontrace, zijn de klompschepen dus zeilende vrachtschepen. Alleen bestaat de vracht bij de klompschepen niet uit mest maar uit een vrachtbrief met een zelfbedachte liedtekst erop. De deelnemers worden van harte uitgenodigd om dit lied tijdens het kinderconcert na de wedstrijd, te zingen.

De klompschip-schippers zijn meisjes en jongens van alle leeftijden en pluimage, zowel ervaren gerenommeerde rotten als nieuwelingen. Iedere ‘Vracht’-Zeilklomp heeft een tweekoppige bemanning. De bemanningsleden staan aan weerskanten van het water. Het ene bemanningslid zet het zeil en het roer in positie en laat het schip naar de overkant varen. Het andere bemanningslid laat het schip terugvaren. De verschillende teams varen tegen elkaar waarbij het snelste telkens doorgaat naar de volgende ronde. In de finale varen de snelste schepen tegen elkaar om de winst.

De vracht bestaat uit een nieuw geschreven liedtekst over water, schepen, varen, vissen of andere waterwezens. De melodie mag zelfgemaakt zijn, maar ook mag een bestaande deun zijn zoals die van een bekend zeemanslied als The Drunken Sailor, Kap’ren Varen, Garrenkwak, West Zuid West of een andere. De artistieke jury beoordeelt alle vrachtbrieven en bepaalt wie de winnaar is.

De wedstrijd staat onder toezicht van een nautische en een artistieke jury. Er is een klassement voor het snelste schip en een klassement voor het beste lied. De winnaar van 'Om de Loden Kiel' is de winnaar van het combinatieklassement; hij heeft dus én een snel schip, én een goed lied. De winnaar van het combinatieklassement krijgt een trofee en een op maat gemaakte 'loden' kiel. Het winnende lied wordt uitgevoerd tijdens het kinderconcert op zaterdagmiddag.

Kinderen met een zelfgemaakt zeilend klompschip kunnen zich op zaterdag 18 oktober tussen 12.00 en 12.30 uur aanmelden bij de Doopsgezinde Kerk in Workum. Daarna gaat het in optocht naar het wedstrijdwater.

Na de zeilwedstrijd is er om 15.00 uur een concert in de Doopsgezinde Kerk getiteld 'Bij 't hijsen van 't Zeil zingen wij ons Lied'. Het is een concert door en voor jonge dekzwabbers, piraten, meisjes loos, koksmaatjes, verstekelingen en klompschip-schippers. Ze zingen liedjes van water, schepen en varen, met ondersteuning van The New Scorpion Band, Nanne & Ankie en de ketelbinkenploeg ‘Maatje Groot’ uit Friesland. Wie mee wil doen, meldt zich van te voren bij de organisatie. De jury maakt tijdens het concert de winnaars van de zeilwedstrijd en de beste vrachtbrief bekend en reikt De Loden Kiel 2008 uit. Toegang voor jong en oud: € 1,-

Wedstrijdreglement
Meer over het reglement en de wedstrijd op Reglement

Voorbeeldliedjes Teksten van de cd De Klompschip-Schipper van Nanne & Ankie

Onderstaande drie liedjes zijn geschreven door Nanne Kalma voor de eerste klompschipwedstrijd in Harlingen in 1999. Daaraan deden enkele scholen mee. Er kwam een cd waarop alle kinderen meezongen. Dit koor heet het Harlinger Klompschippers Grootkoor. Iedereen die de liedjes meezingt is automatisch lid van het koor.

Het klompschip van Bram
Tjalken, klippers, van alles deed mee
Aan die zeilwedstrijd op de Waddenzee
Maar het schip dat een grote voorsprong nam
En als eerste terug in Harlingen kwam
was het klompschip van Bram

De Klompschip-schipper
Refrein
De klompschip-schipper schippert niet.
Wij gaan onbevreesd altijd recht door zee.
Bij't hijsen van 't zeil zingen wij ons lied
In deze race zijn wij favoriet
Want een beter schip dan het onze is er niet! Nee!

Stoere vissers, dat zijn wij; we werken samen, zij aan zij
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
We gaan op weg naar de Doggersbank; we rekenen op een goede vangst
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

Handel drijven over zee, daar doen wij maar al te graag aan mee.
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
Al die vreemde landen, ver van hier, bezoeken wij met veel plezier
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

De gevreesde vrouwelijke boekanier, Bloody Mary, zie je hier
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
Waar we heengaan is nog geheim; een schateiland zal het wel zijn.
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

Visserman, koopman of piraat; als klompschip-schipper ben 'k het allemaal
Hei ho! Hijs de zeilen en stuurman ga naar 't roer!
Voor mijn klomp, zo lang ik er maar in geloof, is geen zee te diep, geen golf te hoog.
Hei ho! Hijs de zeilen en leg het schip op koers!

De wind waait
Altijd bezig met zaag en hamer, met zeildoek, touw en verf.
De kneepjes leerde hij al van zijn vader in't schuurtje achter huis.
Zij noemden dat hun klompschip werf.

Elke klomp die hij te pakken kon krijgen, verbouwde hij tot boot.
Voorzien van roer en mast en zeilen liet hij die dan
te water in een kikkersloot

Refrein
Oe, hoe! De wind waait!
En blaast de zeilen bol
Daar vaart een klomp richting horizon.
Oe, hoe! De wind waait!
Daar gaat een klomp die net begon aan zijn tocht
heel de wereld rond

Jaren vervlogen, het bleef er bij; hij kwam er niet meer aan toe.
Met andere zaken druk was hij, tot zijn eigen zoon
Hem op een dag om een scheepje vroeg.

Ze togen naar de zolderkamer, begonnen aan een boot.
Spoedig doopten zij tezamen hun eersteling
Het begin van hun klompschipvloot

De koers bepaald, het zeil gezet, het vaantje bovenin.
Nog even, dan begint de pret; het spel met schuim en wind.

De lading wordt aan boord gebracht voordat de tocht begint.
Naast fantasie gaan mee als vracht, de dromen van het kind.

Home

Naar boven

Contact